by Suryaa Desk | Sun, Feb 08, 2026, 11:10 PM

భారదేశంలో దాదాపు 28 శాతం మరణాలకు గుండె జబ్బులు కారణం. అయితే, గుండెకి సంబంధించిన చాలా జబ్బుల్లో లక్షణాలు ముందుగా కనిపించవు. అలాంటి వాటిలో గుండె కవాటాల జబ్బు కటి. ప్రతి ఏడాది దాదాపు 2.87 మిలియన్ల మంది భారతీయులు హృదయ సంబంధ కారణాల వల్ల మరణిస్తున్నారు. భారతదేశంలో ప్రామాణిక CVD మరణాల రేటు 100,000కు 282 వద్ద ఉంది. ఇది ప్రపంచ సగటు 233 కంటే చాలా ఎక్కువ.

గుండె కవాట వ్యాధులను చాలా మంది హార్ట్ ఎటాక్‌ అని భావిస్తారు. అయితే, ఇవి వేరు అని నిపుణులు అంటున్నారు. గుండెలో నాలుగు కవాటాలు ఉంటాయి. ఈ కవాటాల్లో ఒకదానిలో కూడా సమస్య ఉంటే, దానిని గుండె కవాట వ్యాధి అంటారు. గుండెలోని నాలుగు కవాటాలు సరైన దిశలో రక్త ప్రవాహానికి సాయపడతాయి. అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కవాటాలు సరిగ్గా పంప్ చేయకపోవచ్చు.

ఫలితంగా, శరీరంలోని ప్రతి భాగానికి రక్తం సరిగ్గా ప్రవహించదు. ఈ పరిస్థితి శరీరానికి మంచిది కాదు. అటువంటి సమస్యలను నివారించడానికి, గుండె కవాటాలకు సంబంధించిన అన్ని సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం. గుండె కవాట వ్యాధి ప్రారంభ లక్షణాలు, చికిత్స విధానాల గురించి డాక్టర్ గోపి ఎ, సీనియర్ డైరెక్టర్ (కార్డియాలజీ విభాగం, ఫోర్టిస్ హాస్పిటల్, కన్నింగ్‌హామ్ రోడ్, బెంగళూరు) గురించి వివరించారు. ఆ పూర్తి వివరాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

 భారతదేశంలో గుండె కవాటాల వ్యాధి ఇప్పటికీ ఎందుకు ముఖ్యమైంది?

భారతదేశంలో గుండె కవాటాల వ్యాధుల సమస్య ఎక్కువగా ఉంది. రుమాటిక్ గుండె జబ్బులు మిట్రల్, బృహద్ధమని కవాటాల్ని దెబ్బతీస్తూనే ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నట్టు డాక్టర్ తెలిపారు. ఇది తరచుగా బాల్యంలో చికిత్స చేయని స్ట్రెప్టోకోకల్ గొంతు ఇన్ఫెక్షన్లతో ప్రారంభమవుతుంది. సంవత్సరాల తరువాత యుక్తవయస్సులో శ్వాస ఆడకపోవడం లేదా అలసటగా కనిపిస్తుంది.​

పట్టణాల్లో కూడా ఇదే పరిస్థితి

అదే సమయంలో మన దేశంలోని పట్టాణాల్లో క్షీణించిన కవాటాల వ్యాధిలో స్థిరమైన పెరుగుదల కనిపిస్తోంది. అధిక రక్తపోటు దాదాపు 30 శాతం మంది వయసు పైబడ్డవారిని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇందులో పొగాకు వినియోగం శాతం 13గా ఉంది. ఎక్కువ ఆయుర్దాయం, జీవక్రియ రుగ్మతలు ఈ వ్యాధికి కారకాలుగా నిలిచాయి. పట్టణాల్లో ఈ వ్యాధులు ఎక్కువగా జీవనశైలిలో మార్పుల వల్ల వస్తున్నాయి. అయితే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రుమాటిక్ ఫీవర్ ప్రధాన కారణం.

గుండె కవాట వ్యాధుల ప్రారంభ లక్షణాలు

గుండె కవాట వ్యాధులు తరచుగా చాలా కాలం పాటు గుర్తించబడనవిగా ఉంటాయి. అయితే, ప్రారంభ లక్షణాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.​అలసట: ఏదైనా గుండె జబ్బులో అలసట అనేది అత్యంత సాధారణ లక్షణాల్లో ఒకటి. అదేవిధంగా, గుండె కవాట వ్యాధి ఉన్న రోగులు తక్కువ శారీరక శ్రమతో కూడా అలసిపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు, వారికి శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కూడా రావచ్చు. చిన్న చిన్న పనులకే అలసట, బలహీనత వంటి సమస్యలు రావచ్చు.

పాదాలు లేదా చీలమండల వాపు: ఈ వ్యాధుల్లో పాదాలు లేదా చీలమండల వాపు కూడా గమనించవచ్చు. ప్రారంభ రోజుల్లో చాలా మంది ఈ వాపును పట్టించుకోకపోవచ్చు. పాదాల్లో వాపు కనిపించిన వెంటనే అలర్ట్ అవ్వాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఛాతీ నొప్పి: గుండె కవాట వ్యాధి ఉన్న రోగులు నిరంతర ఛాతీ నొప్పిని అనుభవించవచ్చు. అంతేకాకుండా గుండె దడ పెరగొచ్చు.

తల తిరగడం: ప్రారంభ సంకేతాల్లో తలతిరగడం కూడా ఒక కారణమవుతుంది. బలహీనతతో పాటు తలతిరగడం కనిపిస్తే అలర్ట్ అవ్వాలని డాక్టర్ సూచిస్తున్నారు.

క్రమరహిత హృదయ స్పందనలు: వేగంగా నడిచినప్పుడు లేదా మెట్లు ఎక్కినప్పుడు క్రమరహిత హృదయ స్పందనలు గమనిస్తే అలర్ట్ అవ్వాలని డాక్టర్ సూచిస్తున్నారు.

గుండె కవాట వ్యాధుల కారణాలు

​వయసు పెరిగే కొద్దీ గుండె కవాట వ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. ఆహారపు అలవాట్లు సరిగా లేకపోతే, ఈ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదం మరింత పెరుగుతుంది.

కుటుంబంలో ఎవరికైనా కొరోనరీ హార్ట్ డిసీజ్ ఉంటే.. ఈ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

అనారోగ్యకరమైన ఆహారం, ధూమపానం, ఊబకాయం మొదలైన చెడు అలవాట్లు గుండె కవాటాల వ్యాధి ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.

అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం, ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు కూడా ఈ ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నాయి.

క్యాన్సర్ చికిత్స కూడా గుండెను ప్రభావితం చేస్తుంది.

చికిత్స విధానంలో పురోగతి

గత దశాబ్దంలో ఈ వ్యాధులకు సంబంధించి పురోగతి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతుందని డాక్టర్ అంటున్నారు. సర్జికల్ వాల్వ్ రిపేర్, రిప్లేస్‌మెంట్ వంటి చికిత్స విధానాలు చాలా మంది ప్రాణాల్ని కాపాడుతున్నాయి. వృద్ధులు లేదా అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారికి ఇన్వాసివ్ కాథెటర్ ఆధారిత చికిత్స ఫలితాల్ని మారుస్తున్నాయి. కాథెటర్ ఆధారిత మిట్రల్ వాల్వ్ చికిత్స కూడా పుంజుకుంటుంది. ఈ చికిత్స విధానాలు జీవిత నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తున్నాయి.

అయితే, చాలా మందికి ఈ చికిత్సలు అందుబాటులో లేవు. అధిక ఖర్చులు, ఆలస్యమైన గుర్తంపు ప్రయోజానాల్ని పరిమితం చేస్తున్నాయి. చిన్న చిన్న పట్టణాల్లో చాలా మంది రోగులకు శస్త్రచికిత్స ఏకైక ఎంపికగా ఉంది. నాన్-కమ్యూనికబుల్ వ్యాధుల కోసం ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు అవగాహ కల్పిస్తున్నాయి.

ఇప్పటికీ గుండె కవాట వ్యాధుల మీద చాలా మందికి సరైన అవగాహన లేదు. బాల్యంలో వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లను ముందుగానే పరిష్కరించకపోతే ఈ జబ్బుల ప్రమాదం పెరుగుతుంది. దీనికి సమాధానం అధునాతన సాంకేతికతలో లేదు. సకాలంలో గుర్తించడంలో ఉంది. దీన్ని ముందుగానే గుర్తించడం వల్ల జీవిత కాలం, నాణ్యత రెండూ మారవచ్చు.