డయాబెటిస్ పేషెంట్స్‌కు గుడ్ న్యూస్.. 60 ఏళ్ల తర్వాత బయటపడిన మెట్‌ఫార్మిన్ అసలు రహస్యం!

టైప్ 2 మధుమేహం (Type 2 Diabetes) చికిత్సలో దశాబ్దాలుగా ఉపయోగిస్తున్న మెట్‌ఫార్మిన్ మందు గురించి కొత్త విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. సుమారు 60 ఏళ్లుగా ఈ ఔషధం ప్రామాణిక చికిత్సగా ఉపయోగంలో ఉన్నప్పటికీ, ఇది శరీరంలో ఖచ్చితంగా ఎలా పనిచేస్తుందో ఇప్పటి వరకు పూర్తిగా తెలియలేదు. అయితే 2025 జూలైలో ప్రచురితమైన తాజా పరిశోధన ప్రకారం, మెట్‌ఫార్మిన్ మెదడులోని ఒక ప్రత్యేక మార్గం ద్వారా కూడా ప్రభావం చూపుతుందని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.1950ల నుంచే వైద్యులు టైప్ 2 డయాబెటిస్ నియంత్రణ కోసం ఈ మందును సూచిస్తున్నారు. చౌకైనదిగా, సురక్షితంగా ఉండటంతో పాటు ఎక్కువమందికి మంచి ఫలితాలు ఇవ్వడం వల్ల ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా వాడుకలో ఉంది. అయినప్పటికీ, ఈ ఔషధం అసలు పని చేసే విధానం గురించి ఇప్పటివరకు స్పష్టమైన అవగాహన లేకపోవడం ఆసక్తికర అంశంగా నిలిచింది.ఈ నేపథ్యంలో 2025 జూలై 30న ‘సైన్స్ అడ్వాన్సెస్’ (Science Advances) జర్నల్‌లో బేలర్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్‌కు చెందిన పరిశోధకులు ఒక అధ్యయనాన్ని ప్రచురించారు. ఇప్పటివరకు మెట్‌ఫార్మిన్ ప్రధానంగా కాలేయంలో గ్లూకోజ్ ఉత్పత్తిని తగ్గించడం ద్వారా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రిస్తుందని భావించేవారు. మరికొన్ని అధ్యయనాలు ఇది పేగుల ద్వారా పనిచేస్తుందని సూచించాయి. కానీ తాజా పరిశోధన ప్రకారం, ఈ మందు మెదడుతో కూడా నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉందని తేలింది.పరిశోధకులు మెదడులోని వెంట్రోమీడియల్ హైపోథాలమస్ (VMH) అనే భాగంలో ఉన్న Rap1 అనే ప్రోటీన్‌పై ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెట్టారు. ఎలుకలపై నిర్వహించిన ప్రయోగాల్లో మెట్‌ఫార్మిన్ ఈ Rap1 ప్రోటీన్ పనితీరును తగ్గించడం ద్వారా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రిస్తుందని గుర్తించారు.ఇంకా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, సాధారణంగా నోటి ద్వారా తీసుకునే మోతాదుతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ మోతాదులోనే మెట్‌ఫార్మిన్‌ను నేరుగా మెదడులోకి పంపినప్పుడు కూడా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు గణనీయంగా తగ్గాయి. దీని వల్ల కాలేయం లేదా పేగులతో పోలిస్తే మెదడు ఈ మందుకు మరింత సున్నితంగా స్పందిస్తుందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.అదే సమయంలో పరిశోధకులు VMH ప్రాంతంలో ఉన్న SF1 న్యూరాన్లు అనే ప్రత్యేక కణాల సమూహాన్ని కూడా గుర్తించారు. మెట్‌ఫార్మిన్ మెదడులోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఈ SF1 న్యూరాన్లు ఉత్తేజితం అవుతాయని వారు తెలిపారు. అయితే ఈ ప్రక్రియ జరగడానికి Rap1 ప్రోటీన్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని కూడా అధ్యయనం వెల్లడించింది. ఎలుకలలో Rap1 ప్రోటీన్ లేకపోతే మెట్‌ఫార్మిన్ ఎటువంటి ప్రభావం చూపలేదని పరిశోధనలో తేలింది.ఈ తాజా ఆవిష్కరణ మెట్‌ఫార్మిన్ గురించి ఉన్న సంప్రదాయ అవగాహనను కొంతవరకు మార్చే అవకాశముంది. ఇప్పటివరకు ఇది ప్రధానంగా కాలేయం లేదా పేగులపై ప్రభావం చూపుతుందని భావించగా, ఇప్పుడు మెదడులో కూడా దీనికి కీలక పాత్ర ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. అయితే ప్రస్తుతం రోగులు వాడుతున్న విధానంలో ఎలాంటి మార్పులు ఉండవని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అయినప్పటికీ దాదాపు 60 ఏళ్ల తర్వాత ఈ మందు పని చేసే విధానంపై కొత్త వివరాలు బయటపడటం వైద్యరంగంలో ఒక ముఖ్యమైన పురోగతిగా భావిస్తున్నారు.