వ్యాక్సిన్ సెగ.. భారత్‌తో వైరం పాకిస్థాన్‌కు ఎంత భారంగా మారిందంటే?

2025 మే నెలలో చోటుచేసుకున్న సైనిక ఘర్షణల అనంతరం భారత్‌తో సంబంధాలు పూర్తిగా క్షీణించడంతో పాకిస్థాన్‌కు చుక్కలు కనిపిస్తున్నాయి. దౌత్యపరమైన విభేదాలు కేవలం సరిహద్దులకే పరిమితం కాకుండా, ఆ దేశ ప్రజారోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. భారత్ నుంచి అందుతున్న అత్యవసర ఔషధాలు, వ్యాక్సిన్ల సరఫరా నిలిచిపోవడంతో పాక్ ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ఊహించని ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. దాయాది దేశంతో పెట్టుకున్న వైరం చివరకు ప్రాణరక్షక మందుల విషయంలోనూ ఆ దేశాన్ని ఇరకాటంలో పడేసింది.
పాక్ మంత్రి ముస్తఫా వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం, గతంలో గ్లోబల్ అలయన్స్ ఫర్ వ్యాక్సిన్స్ అండ్ ఇమ్యునైజేషన్ (GAVI) ద్వారా భారత్ నుంచి పాకిస్థాన్‌కు అతి తక్కువ ధరకే నాణ్యమైన టీకాలు అందేవి. అయితే ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతల వల్ల భారత్ తన ఎగుమతులను నిలిపివేయడంతో, పాక్ ఇతర దేశాల నుంచి భారీ ధరలకు వీటిని కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తోంది. ప్రస్తుతం ఏటా దాదాపు $400 మిలియన్ల అదనపు భారాన్ని భరిస్తున్నామని మంత్రి వాపోయారు. ఇది ఆ దేశ బలహీనమైన ఆర్థిక వ్యవస్థపై మరింత ఒత్తిడిని పెంచుతోంది.
భారత్ ప్రపంచానికి 'ఫార్మసీ'గా గుర్తింపు పొందిందని, అక్కడి నుంచి వ్యాక్సిన్లు రాకపోవడంతో తమ దేశ ఆరోగ్య బడ్జెట్ తలకిందులైందని పాక్ పరోక్షంగా అంగీకరిస్తోంది. గతంలో ఉన్న సులభతరమైన వాణిజ్య మార్గాలు మూసుకుపోవడంతో, గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో అత్యధిక ధరలకు వ్యాక్సిన్లు కొనడం పాకిస్థాన్‌కు అనివార్యమైంది. భారత్‌ను కాదని ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కున్నా, అవి ఆర్థికంగా లాభసాటిగా లేకపోవడం ఆ దేశ పాలకులకు మింగుడుపడటం లేదు. ఒక్కో వ్యాక్సిన్ డోసు కోసం ఇప్పుడు పాక్ మునుపటి కంటే రెట్టింపు వ్యయం చేస్తోంది.
ఈ విపత్కర పరిస్థితుల నుంచి బయటపడాలంటే సొంతంగా వ్యాక్సిన్లు తయారు చేసుకోవడం తప్ప పాకిస్థాన్‌కు మరో మార్గం కనిపించడం లేదు. అయితే స్వదేశీ తయారీకి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత మరియు భారీ పెట్టుబడులు సమకూర్చుకోవడం ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో పాక్‌కు పెద్ద సవాల్‌గా మారింది. భారత్‌తో సంబంధాలు చెడగొట్టుకోవడం వల్ల కలిగిన ఈ నష్టాన్ని భర్తీ చేసుకోవడానికి పాకిస్థాన్ ఎన్నేళ్లు శ్రమించాలో అర్థం కావడం లేదు. పొరుగు దేశంతో పగ పెంచుకుంటే సామాన్యుల ఆరోగ్యం ఎలా పణంగా పడుతుందో ఈ పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి.