హార్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధం.. భారత్‌కు నిలిచిపోయిన చమురు దిగుమతులు.. ఇంధన సంక్షోభంలో దేశం

ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నేపథ్యంలో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. ముఖ్యంగా అత్యంత కీలకమైన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) వద్ద నౌకల రాకపోకలు పూర్తిగా నిలిచిపోవడం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని గందరగోళంలోకి నెట్టింది. దాడుల భయంతో సరుకు రవాణా నౌకలు నిలిచిపోవడంతో ప్రపంచవ్యాప్త చమురు సరఫరా వ్యవస్థకు పెద్ద బ్రేక్ పడింది. యుద్ధ వాతావరణం కారణంగా బీమా సంస్థలు వెనకడుగు వేయడం, నౌకల భద్రత ప్రశ్నార్థకం కావడంతో ఈ మార్గం ప్రస్తుతం నిర్మానుష్యంగా మారింది.
భారతదేశంపై ఈ ప్రభావం ఊహించని స్థాయిలో కనిపిస్తోంది. మన దేశానికి అవసరమైన మొత్తం చమురు దిగుమతుల్లో సగానికి పైగా, అలాగే దాదాపు 100% ఎల్‌పీజీ (LPG) సరఫరా ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుంది. ఫిబ్రవరి నెలలో ఈ జలసంధి గుండా రోజుకు సగటున 28 లక్షల బ్యారెళ్ల ముడి చమురు భారత్‌కు వచ్చేది. అయితే, తాజా ఉద్రిక్తతల వల్ల మార్చి 1 నాటికి ఈ దిగుమతులు ఒక్కసారిగా **‘సున్నా’**కు పడిపోవడం గమనార్హం. ఇది భారత ఇంధన భద్రతకు పెను సవాలుగా మారింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా అయ్యే చమురులో దాదాపు 20 శాతం వాటా ఒక్క హార్ముజ్ జలసంధి నుంచే వెళ్తుంది. సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్, యూఏఈ వంటి ప్రధాన చమురు ఉత్పత్తి దేశాలకు ఇది ప్రధాన ద్వారం లాంటిది. ఇప్పుడు ఈ మార్గం మూతపడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో క్రూడాయిల్ ధరలు ఆకాశాన్ని తాకే ప్రమాదం ఉంది. సరఫరా గొలుసులో ఏర్పడిన ఈ భారీ అంతరాయం వల్ల కేవలం భారత్ మాత్రమే కాకుండా, అనేక ఆసియా మరియు ఐరోపా దేశాలు కూడా తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కోబోతున్నాయి.
ప్రస్తుత సంక్షోభం ఇలాగే కొనసాగితే దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు వంట గ్యాస్ ధరలు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా చమురును సేకరించే ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టినప్పటికీ, హార్ముజ్ జలసంధికి సమానమైన ప్రత్యామ్నాయం దొరకడం కష్టతరంగా మారింది. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు తగ్గేవరకు ఈ అనిశ్చితి కొనసాగేలా కనిపిస్తోంది. యుద్ధం ముగిసి, నౌకల రాకపోకలు పునరుద్ధరిస్తేనే భారత ఇంధన రంగానికి ఉపశమనం లభిస్తుంది.