జొన్న పంటలో కాండం తొలుచు పురుగు నివారణ చర్యలు

జొన్న (సోర్ఘం) పంట భారతదేశంలో ముఖ్యమైన పంటల్లో ఒకటి. దీనిని ఆహారం, తీగ పంట మరియు పశువుల ఆహారంగా విస్తృతంగా పండిస్తారు. అయితే, ఈ పంటకు కాండం తొలుచు పురుగు (Stem Borer - Chilo partellus) ప్రధాన శత్రువుగా ఉంటుంది. ఈ పురుగు లార్వాలు కాండంలోకి చొచ్చుకుపోయి లోపల తొలిచి తినడం వల్ల మొక్కలు ఎండిపోతాయి లేదా దిగుబడి తగ్గుతుంది. సాధారణంగా విత్తిన 30-35 రోజుల నుంచి ఈ పురుగు ఆశించడం మొదలవుతుంది.
ఈ పురుగు నివారణకు సమర్థవంతమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. పంట వేసిన 35 రోజుల నుంచి కాండం తొలుచు పురుగు ఆశిస్తుంది. దీని నివారణకు ఎకరానికి 4 కేజీల కార్బోఫ్యూరాన్ 3సిజి (Carbofuran 3G) గుళికలను కాండం సుడుల్లో (whorls) వేయాలి. ఇది పురుగు లార్వాలను సమర్థవంతంగా నియంత్రిస్తుంది మరియు మొక్కలను రక్షిస్తుంది. ఈ గుళికలు లార్వాలు కాండంలోకి చొచ్చుకునే ముందే వేయడం వల్ల మంచి ఫలితాలు వస్తాయి.
కత్తెర పురుగు (అంటే ఆకులను కత్తిరించే లార్వా దశలో ఉంటే) లేదా ఇతర ఆకు తినే పురుగులకు వేపనూనె (Neem Oil - Azadirachtin 1500 ppm) ఉపయోగించాలి. ఒక లీటరు నీటికి 5 మి.లీ. వేపనూనె కలిపి పిచికారీ చేయాలి. ఇది సహజమైన పద్ధతి కావడం వల్ల పర్యావరణానికి హాని లేకుండా పురుగులను నియంత్రిస్తుంది. అవసరమైతే 10-15 రోజుల తర్వాత మళ్లీ పిచికారీ చేయవచ్చు.
పురుగు తీవ్రత అధికంగా ఉంటే రసాయనిక నియంత్రణ తప్పనిసరి అవుతుంది. క్లోరాంట్రానిలిప్రోల్ (Chlorantraniliprole) 0.3 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి కలిపి సుడుల్లో పడేలా పిచికారీ చేయాలి. ఇది లార్వాలను వేగంగా చంపి, పంటను కాపాడుతుంది. రసాయనాలు వాడేటప్పుడు సరైన భద్రతా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి మరియు సిఫార్సు మోతాదుకు మించి వాడకూడదు. సమయానికి నివారణ చర్యలు తీసుకుంటే జొన్న దిగుబడిని మెరుగుపరచవచ్చు.