పయోవ్రతం.. కోరిన కోర్కెలు తీర్చే లక్ష్మీనారాయణుల విశిష్ట ఆరాధన

హిందూ సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక ఫలాలను ప్రసాదించే వ్రతాలలో 'పయోవ్రతం' ఒకటి. ఈ వ్రతం ప్రతి ఏటా ఫాల్గుణ మాసంలోని శుక్ల పక్ష పాడ్యమి తిథి నాడు ప్రారంభమై, ద్వాదశి వరకు అంటే మొత్తం 12 రోజుల పాటు అత్యంత నియమ నిష్టలతో కొనసాగుతుంది. ఈ పన్నెండు రోజుల పాటు భక్తులు బాహ్య ప్రపంచానికి దూరంగా, మనసును భగవంతునిపై లగ్నం చేసి ఆధ్యాత్మిక చింతనలో గడుపుతారు. మన పురాణాల ప్రకారం, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల అష్టైశ్వర్యాలు సిద్ధించడమే కాకుండా మనఃశ్శాంతి లభిస్తుందని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
ఈ వ్రతానికి 'పయోవ్రతం' అనే పేరు రావడం వెనుక ఒక ప్రధానమైన నియమం ఉంది. వ్రత సమయంలో భక్తులు కేవలం పాలను మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటారు. 'పయస్సు' అంటే పాలు అని అర్థం, అందుకే దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఘన పదార్థాలను విసర్జించి, కేవలం ద్రవ రూపంలో ఉన్న పాలను మాత్రమే సేవిస్తూ ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని పాటించడం ఈ వ్రతంలోని అంతరార్థం. ఇది కేవలం శారీరక శుద్ధికే కాకుండా, భక్తుడిలో ఉన్న ఏకాగ్రతను పెంపొందించడానికి కూడా ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.
నిత్యం అనుసరించాల్సిన విధులను పరిశీలిస్తే, వ్రత కర్తలు సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొంటారు. పవిత్ర నదీ స్నానం లేదా గృహంలోనే శుద్ధి చేసుకున్న నీటితో స్నానం ఆచరించి, లక్ష్మీనారాయణులను షోడశోపచారాలతో భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. వ్రతం కొనసాగినన్ని రోజులు బ్రహ్మచర్యాన్ని కచ్చితంగా పాటించాలి. విలాసాలకు దూరంగా ఉంటూ, కేవలం నేలపై మాత్రమే నిద్రించడం ఈ వ్రతంలోని కఠిన నియమాలలో ఒకటి. ఇలాంటి కఠోర దీక్ష వల్ల భగవంతుని అనుగ్రహం త్వరగా లభిస్తుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
పన్నెండవ రోజు అంటే ద్వాదశి తిథి నాడు ఈ వ్రతం ముగింపు దశకు చేరుకుంటుంది. ఆ రోజున యజ్ఞ యాగాదులు నిర్వహించి, పూర్ణాహుతితో వ్రతాన్ని శాస్త్రోక్తంగా ముగిస్తారు. అనంతరం పేదలకు మరియు బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేయడం వల్ల వ్రత ఫలం సంపూర్ణమవుతుంది. నియమ నిష్టలతో, స్వచ్ఛమైన మనసుతో ఈ 12 రోజుల దీక్షను పూర్తి చేసే వారికి అనంతమైన పుణ్య ఫలాలతో పాటు, మోక్ష మార్గం సుగమం అవుతుందని భక్తుల నమ్మకం.