ఓటు హక్కు, ఓటు స్వేచ్ఛపై సుప్రీంకోర్టులో కీలక చర్చ.. ఏకైక అభ్యర్థి ఉన్నప్పుడు 'నోటా'కు అవకాశం లేదా?

ఒకే ఒక్క అభ్యర్థి బరిలో ఉన్నప్పుడు, ఎలాంటి పోలింగ్ జరపకుండానే ఆ అభ్యర్థిని ఏకగ్రీవంగా గెలిచినట్లు ప్రకటించడం... ఓటు వేసే స్వేచ్ఛ (Right to Vote)ను హరించడమేనంటూ దాఖలైన పిటిషన్‌పై భారత సుప్రీంకోర్టులో ముఖ్యమైన విచారణ జరిగింది. ఏకైక అభ్యర్థిని నిరసించే అవకాశం లేకుండా పోతుందని, 'పై వారెవరూ కాదు' (NOTA - None Of The Above) అవకాశాన్ని నిరాకరించడం సరైనది కాదన్నది పిటిషనర్ వాదన. ఈ అంశం ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో ఓటరు యొక్క హక్కులు, స్వేచ్ఛ యొక్క నిర్వచనంపై కీలక చర్చకు దారితీసింది.
ఈ పిటిషన్‌కు సమాధానంగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు ఎన్నికల సంఘం (EC) సుప్రీంకోర్టుకు తమ వాదనను నివేదించాయి. 'ఓటు హక్కు' (Right to Vote) అనేది చట్టబద్ధమైన హక్కు (Statutory Right) కాగా, 'ఓటు స్వేచ్ఛ' (Freedom of Voting) రాజ్యాంగ హక్కు (Constitutional Right) అని అవి స్పష్టం చేశాయి. ఎన్నికల్లో పోలింగ్ జరిగినప్పుడు మాత్రమే ఓటు స్వేచ్ఛ వర్తిస్తుందని, పోలింగే జరగని చోట రాజ్యాంగ హక్కుకు భంగం కలిగించినట్లు కాదని అవి పేర్కొన్నాయి. దీని ద్వారా, ఏకగ్రీవ ఎన్నికల్లో ఓటు స్వేచ్ఛను అమలు చేయాల్సిన అవసరం లేదనే పాయింట్‌ను ప్రభుత్వ పక్షాలు హైలైట్ చేశాయి.
ఏకగ్రీవ ప్రకటన సమయంలో 'నోటా' ఎంపికను తిరస్కరించడం సరైందో కాదో తేల్చడానికి ఈ కేసు న్యాయపరమైన సవాలుగా నిలిచింది. ఓటరు తన నిరసనను వ్యక్తం చేయడానికి 'నోటా' అవకాశం కల్పిస్తుంది. అయితే, పోలింగ్ లేకుండా ఏకగ్రీవ ఫలితం వచ్చినప్పుడు, అభ్యర్థి పట్ల ప్రజల్లో తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉన్నప్పటికీ, వారి 'అదృశ్య తీర్పు' (invisible will) ను వ్యక్తం చేయకుండా అడ్డుకున్నట్లు అవుతుందా? అన్న ప్రశ్న ఉదయిస్తుంది. ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టు లోతైన న్యాయపరమైన చర్చను ప్రారంభించింది.
ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టు విచారణ, ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటరు భాగస్వామ్యాన్ని మరింత విస్తృతం చేసే విషయంలో కీలక ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ ఏకగ్రీవ ఎన్నికల్లోనూ 'నోటా'ను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి వస్తే, ఆ అభ్యర్థికి వ్యతిరేకంగా ఎక్కువ 'నోటా' ఓట్లు పోలైన పక్షంలో ఎన్నికలను రద్దు చేయాల్సి వస్తుందా? అనే కీలక అంశంపై భవిష్యత్తులో తీర్పు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఈ కేసు, కేవలం ఒక చట్టపరమైన అంశం మాత్రమే కాకుండా, దేశంలో ఎన్నికల వ్యవస్థ యొక్క స్వచ్ఛత మరియు ప్రజల అభిప్రాయాన్ని గౌరవించడం వంటి విస్తృత ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది.