ఇంట్లో విదేశీ కరెన్సీ ఉందా? ఈ రూల్స్‌ తెలియకపోతే ఐటీ నోటీసులొస్తాయ్

విదేశీ పర్యటనలు ముగించుకుని తిరిగి వచ్చేటప్పుడు మిగిలిపోయిన కరెన్సీని జ్ఞాపికలుగానో లేదా తదుపరి ప్రయాణం కోసమో ఇంట్లో దాచుకోవడం చాలామందికి అలవాటు. అయితే, పరిమితికి మించి విదేశీ కరెన్సీని ఇంట్లో ఉంచుకోవడం మిమ్మల్ని చిక్కుల్లో పడేస్తుంది. సరైన లెక్క చూపకపోతే ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుంచి భారీ జరిమానాలతో నోటీసులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. తాజాగా ముంబైకి చెందిన ఒక వ్యక్తి కేసులో ఆదాయపు పన్ను అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్  ఇచ్చిన తీర్పు ఇప్పుడు చర్చనీయాంశమైంది. సదరు వ్యక్తికి ఐటీ శాఖ ఎందుకు నోటీసులు పంపింది? తీర్పు ఎలా వచ్చింది, రూల్స్ ఏమిటి? తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.

ఏమిటా ఉదంతం?

ముంబైకి చెందిన ఒక వ్యక్తి నివాసంపై ఆదాయపు పన్ను శాఖ దాడులు నిర్వహించినప్పుడు, అతని వద్ద సుమారు రూ. 5 లక్షల విలువైన విదేశీ కరెన్సీ లభించింది. ఆ కరెన్సీకి సంబంధించి అతను సరైన లెక్కలు చూపలేకపోవడంతో, ఐటీ శాఖ దానిని లెక్క చూపని ఆదాయంగా పరిగణించి స్వాధీనం చేసుకుంది. అయితే, సదరు వ్యక్తి ఐటీఏటీ ని ఆశ్రయించి, ఆ నగదు తన కుటుంబ సభ్యులు గతంలో చేసిన విదేశీ ప్రయాణాల నుంచి మిగిలిందని, అది చట్టబద్ధమైనదేనని వాదించారు. సుదీర్ఘ విచారణ అనంతరం, సాక్ష్యాధారాలను పరిశీలించిన ట్రిబ్యునల్, ఆ కరెన్సీని అతనికి తిరిగి ఇచ్చేయాలని తీర్పునిచ్చింది. ఈ కేసు గెలిచినప్పటికీ, సదరు వ్యక్తి ఎదుర్కొన్న మానసిక ఆందోళన, చట్టపరమైన ఇబ్బందులు సామాన్యులకు ఒక హెచ్చరిక.

 భారతదేశంలో ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ మేనేజ్‌మెంట్ యాక్ట్ ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి తన వద్ద ఎంత విదేశీ కరెన్సీ ఉంచుకోవాలో స్పష్టమైన పరిమితులు ఉన్నాయి. ఒక భారతీయ పౌరుడు గరిష్ఠం 2,000 అమెరికన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 1.65 లక్షలు) విలువైన విదేశీ కరెన్సీ నోట్లను లేదా కాయిన్లను మాత్రమే తన వద్ద ఉంచుకోవడానికి అనుమతి ఉంది. ఒకవేళ మీ వద్ద 2,000 డాలర్ల కంటే ఎక్కువ విదేశీ కరెన్సీ ఉంటే, మీరు విదేశాల నుంచి తిరిగి వచ్చిన 180 రోజుల్లోపు దానిని అధికారిక మనీ ఎక్స్ఛేంజర్ లేదా బ్యాంకులో సరెండర్ చేయాలి. కాయిన్లు, నోట్ల రూపంలో కాకుండా, ట్రావెలర్ చెక్కుల రూపంలో ఎంతైనా ఉంచుకోవచ్చు, కానీ వీటికి కూడా కాలపరిమితి నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.

విదేశీ కరెన్సీ ఉంటే చిక్కుల్లో పడతారు. వాటిని అక్రమ ఆస్తిగా గుర్తిస్తారు. ఐటీ దాడులు జరిగినప్పుడు 2,000 డాలర్లకు మించి నగదు ఉంటే దానిని బ్లాక్ మనీగా పరిగణించే అవకాశం ఉంది. నిబంధనలు అతిక్రమిస్తే, ఆ నగదు విలువకు మూడు రెట్ల వరకు జరిమానా విధించవచ్చు. మీ బ్యాంక్ ఖాతాలో విదేశీ లావాదేవీలు ఎక్కువగా ఉండి, ఇంట్లో భారీగా కరెన్సీ దొరికితే, ఐటీ శాఖ నుంచి నోటీసులు అందుకోవాల్సి వస్తుంది.

విదేశీ కరెన్సీని ఇంట్లో దాచుకోవడం సురక్షితం కాదు. ప్రయాణం ముగిసిన వెంటనే మిగిలిన నగదును బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేయడం లేదా రూపాయిల్లోకి మార్చుకోవడం ఉత్తమం. ఒకవేళ 2,000 డాలర్ల లోపు నగదు ఉంచుకున్నా, దానికి సంబంధించిన ఎక్స్ఛేంజ్ రశీదులను లేదా ప్రయాణ పత్రాలను భద్రపరుచుకోవాలి. చట్టం పట్ల అవగాహన కలిగి ఉండటమే ఆదాయపు పన్ను నోటీసుల నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం.