అంతిమ యాత్రలో కుండ పగులగొట్టడం వెనుక ఉన్న పరమార్థం: మట్టి శరీరం.. చివరకు ప్రకృతిలో విలీనం!

హిందూ ధర్మంలో అంతిమ సంస్కారాల సమయంలో నిర్వహించే ప్రతి క్రతువు వెనుక ఒక లోతైన తాత్విక చింతన దాగి ఉంది. ముఖ్యంగా చితి చుట్టూ మట్టి కుండతో ప్రదక్షిణ చేయడం కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, అది మానవ జీవిత పరమార్థాన్ని చాటిచెప్పే ఒక గొప్ప సంకేతం. ఈ ప్రక్రియలో మట్టి కుండను మానవ భౌతిక దేహానికి ప్రతీకగా భావిస్తే, అందులోని నీటిని ఆ దేహంలో నివసించే ఆత్మకు నిదర్శనంగా పండితులు అభివర్ణిస్తారు. పుట్టుకతో మొదలైన ఈ బంధం, మరణం తర్వాత ఎలా వీడిపోతుందో ఈ ఆచారం ద్వారా లోకానికి వెల్లడిస్తారు.
ప్రదక్షిణ చేసే సమయంలో కుండకు ఉన్న చిల్లుల ద్వారా నీరు కారిపోవడం అనేది, కాలం గడిచేకొద్దీ శరీరం నుంచి ప్రాణశక్తి లేదా ఆత్మ క్రమంగా వేరుపడుతోందని సూచిస్తుంది. మనిషి తన జీవిత కాలమంతా ఈ దేహమే శాశ్వతం అనుకుంటాడు, కానీ ఆ నీటి చుక్కల వలె ఆయుష్షు క్షీణించిపోతుందనే సత్యాన్ని ఇది గుర్తుచేస్తుంది. దేహంతో ఆత్మకు ఉన్న అనుబంధం శాశ్వతం కాదని, అది కేవలం ఒక విడది మాత్రమేనని ఈ నీటి ధార మనకు నిశ్శబ్దంగా బోధిస్తుంది. లౌకిక ప్రపంచం నుంచి అలౌకిక ప్రయాణం వైపు అడుగులు వేయడానికి ఇది ఒక సంకేతం.
కుండను పగలగొట్టే ఆ ఘట్టం మనిషికి ప్రాపంచిక బంధాల నుంచి లభించే సంపూర్ణ విముక్తిని సూచిస్తుంది. మట్టితో తయారైన కుండ ఎలాగైతే పగిలి తిరిగి మట్టిలో కలిసిపోతుందో, పంచభూతాల సాక్షిగా నిర్మితమైన ఈ మానవ శరీరం కూడా చివరకు పంచభూతాల్లోనే లీనం కావాలని దీని అర్థం. మోహం, మమకారం, మరియు అహంకారం వంటి బంధనాలన్నీ ఆ క్షణంతో తెగిపోతాయి. శరీరం అనే బంధీఖానా నుంచి ఆత్మ స్వేచ్ఛను పొంది, పరమాత్మ వైపు తన ప్రయాణాన్ని సాగిస్తుందని వేదాలు ఘోషిస్తున్నాయి.
చివరగా, ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఆత్మకు శాంతిని చేకూర్చడమే కాక, జీవించి ఉన్నవారికి జీవితంపై ఒక స్పష్టమైన అవగాహన కల్పించడం. శరీరం నశ్వరమని, ఆత్మ మాత్రమే నిత్యమని గ్రహించినప్పుడు మనిషిలో వైరాగ్యం, వివేకం కలుగుతాయి. ఆత్మ తన అంతిమ విముక్తి మార్గంలో ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా పయనించాలని కోరుకుంటూ చేసే ఈ విలక్షణమైన ఆచారం, హిందూ సంస్కృతిలోని గొప్పదనాన్ని చాటిచెబుతుంది. ప్రకృతిలో పుట్టిన మనిషి, తిరిగి ప్రకృతి ఒడిలోనే విశ్రమించడమే జీవన చక్రం యొక్క అసలు గమ్యం.